1-2-2-6- تهیه بانک اطلاعات بهنگام از واحدهای مورد مطالعه
1-2-2-7- ارائه راهکار
1-2-3- اهداف کاربردی:
1-2-3-1- نتایج این تحقیق دسترسی مدیران بخش صنعت به اطلاع جامع و دقیق مربوط به وضعیت تولید و دفع پسماندها را تسهیل می کند.
1-2-3-2- نتایج این تحقیق می تواند به منظور اطلاعات زمینه ای برای انجام هر گونه مطالعات در زمینه تصفیه و تفکیک پسماندها بکار رود.
1-2-3-3- کاربرد نتایج این بررسی به واحدهای صنعتی در ارتباط با برنامه خود اظهاری و پایش آلودگی های زیست محیطی کمک می نماید
1-3- فرضیه‏های تحقیق:
1-3-1- بالاترین سهم تولید مواد زائد جامد و مایع صنعتی در صنایع فلزی شهرک صنعتی منتظریه مربوط به پسماندهای غیرخطرناک می باشد.
1-3-2- بالاترین سهم تولید مواد زائد جامد و مایع صنعتی در صنایع شیمیایی شهرک صنعتی منتظریه مربوط به پسماندهای خطرناک می باشد.
1-4- سؤالات تحقیق:
1-4-1- چشمه های تولید مواد زائد صنعتی در فرآیند واحدهای مورد مطالعه کدامند ؟
1-4-2- چه میزان مواد زائد خطرناک و غیر خطرناک در هریک از واحدهای فرآیندی تحت مطالعه تولید می شود ؟
1-4-3- کیفیت مواد زائدصنعتی در شهرک صنعتی منتظریه اصفهان چگونه می باشند؟
1-4-4- وضعیت فعلی دفع پسماند درصنایع فلزی و شیمیایی شهرک صنعتی منتظریه اصفهان چگونه است؟
1-5- تعریف پسماند2
تعاریف متعددی از واژه پسماند3 وجود دارد , یک تعریف گسترده تمامی موادی که در یک فرآیند تولید می شوند(اعم از گاز,مایع ,جامد) بجز فرآورده های اصلی را در می گیرد( فردوسی ، 1372 ) . مواد زاید جامد یا پسماند کلیه مواد جامد و نیمه جامد دورریز می باشد که در منبع تولید ارزش نگهداری نداشته ولی امکان استفاده و مصرف آن برای دیگران وجود دارد(منصوری ،1381 ).
طبق قانون مدیریت پسماند ایران که در سال 1383 تصویب شده است , پسماند به مواد جامد , مایع (غیرفاضلاب)وگاز گفته می شود که به طور مستقیم یا غیر مستقیم حاصل از فعالیت انسان بوده و از نظر تولیدکننده , تلقی می شود . بر اساس تعریف پسماند در کاستن و جلوگیری از آلودگی آب (1373) پسماند جامد , شامل هر نوع ماده جامدی که عرفا״ زائد محسوب می شود مانند زباله ,خاکروبه , خاکستر, جسد حیوانات , پسماند شهری و صنعتی و زوائد حاصل از تصفیه , اعم از شیمیایی و بیولوژیک و همچنین فضولات انسانی , حیوانی و مواد زائد بیمارستانی میباشد (فهیمی نیا و همکاران ، 1386 ).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در تعریف دیگر هر گونه مواد جامد , مایع , نیمه جامد و گازی را که حاصل از عملیات کشاورزی , معدن کاری , تجاری و صنعتی و یا حاصل از فعالیت های اجتماعی می باشد را پسماند جامد می گویند ( آزانس حفاظت محیط زیست امریکا، 2001 )4.
1-6- وضعیت و نحوه تعاریف درخصوص مواد زائد خطرناک
در چند دهه اخیر توجهات زیادی بر روی این موضوع که چه ماده‌ای می‌تواند یک ماده‌زائد خطرناک باشد، شده است. سیستمهای ملی به طور قابل ملاحظه‌ای هم در تعریف این مواد و هم در نوع مواد زائدی که می‌توانند ماده‌ زائد خطرناک محسوب شوند با یکدیگر متفاوت می‌باشند. بسیاری از سازمانهای بین المللی اخیراً تلاش نموده‌اند که فهرستی از مواد زائد خطرناک تهیه نمایند تا این عمل بعنوان اولین قدمی باشد که برای یکنواخت کردن این تعاریف بکار برده می‌شود.تاکنون تعاریف زیادی درخصوص مواد زائد خطرناک ارائه شده است ولی در کل می‌توان این تعاریف را در دو گروه زیر طبقه بندی کرد: (اسدی و همکاران،1374 )
گروه اول:‌ تعاریف که بسیار کلی و ذهنی بوده وخصوصیت بارز آنها نامشخص بودن هدف کلی در تعریف مربوطه می‌باشد. این تعاریف عموماً توسط محققین علوم صرف مطرح شده است و جنبه اجرایی، مهندسی، کنترل و مدیریت در آنها بسیار ضعیف است. این نوع تعاریف را می‌توان اصطلاحاً تعاریف غیرکاربردی نامید .
گروه دوم :‌ تعاریف طبقه بندی شده در این گروه تعاریف کاربردی هستند که در آنها هدف خاصی که همانا کنترل مواد زائد خطرناک است پیگیری می‌شود. این تعاریف بیشتر جنبه مدیریتی داشته و در قوانین، مقررات و رهنمودها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تعاریف بیشتر براساس واقع‌گرایی، نگارش کاربردی فنی و مهندسی و اقتصادی شکل گرفته‌اند، با توجه به طبقه‌بندی مزبور به چند مورد از تعاریفی که درخصوص مواد زائد خطرناک مطرح شده‌اند ، می‌پردازیم.
1-6-1- تعریف ارائه شده توسط گروه ویژه متخصصین مدیریت صحیح زیست‌محیطی مواد زائد خطرناک 5 (اسدی و همکاران،1374 )
یکی از تعاریف کاربردی درخصوص مواد زائد خطرناک تعریفی است که توسط گروه ویژه متخصصین مدیریت صحیح زیست محیطی مواد زائد خطرناک در سال 1985 ارائه شده است.
طبق این تعریف ، مواد زائد خطرناک یعنی موادی به غیر از مواد پرتوزا که بدلیل میل ترکیبی شدید6، سمیت7 ، قابلیت انفجار8، خاصیت خورندگی9 و سایر مشخصات برای محیط زیست یا سلامتی چه به تنهایی و یا به صورت تماس با سایر مواد زائد، ایجاد خطر نموده و یا احتمال آنرا سبب گردند و از نظر قانونی در ایالتی که تولید شده‌اند و یا در آن دفع می‌گردند و یا از مسیری که حمل می‌گردند ، خطرناک تلقی می‌شوند .
1-6-2- تعریف سازمان بهداشت جهانی(WHO)10 از مواد زائد خطرناک (اسدی و همکاران،1374)
بر طبق این تعریف مواد زائد خطرناک موادی هستند که:
1- باعث ایجاد خطرات کوتاه مدت از قبیل سمیت ‌حاد از طریق بلع، تنفس، جذب پوستی و خورندگی و سایر مخاطرات، در اثر تماس با چشم و پوست و یا خطر آتش‌سوزی و انفجار شوند.
2- باعث ایجاد خطرات دراز مدت زیست محیطی شامل سمیت مزمن در اثر تماس مکرر و سرطانزایی (که در برخی موارد از تماسهای حاد اما با دوره تأخیر طولانی نیز ناشی می‌گردد) گردیده و یا دارای پایداری نسبت به فرایندهای “سمیت زدایی”‌ 11 نظیر تجزیه پذیری زیستی و پتانسیل آلوده سازی آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی بوده و باعث ایجاد شرایط مورد اعتراض از دیدگاه زیبا شناسی12 مثل بوجود آمدن بوهای نامطبوع گردند.
این تعریف گرچه توسط ارگان معتبری ارائه شده است لیکن به دلیل کلی بودن، تعریف چندان مطلوبی در امور اجرایی و مدیریتی نیست و لذا در زمره تعاریف غیرکاربردی قرار دارد.
1-6-3- تعریف سازمان حفاظت محیط زیست امریکا (EPA) 13 از مواد زائد خطرناک (فائزی زاده،1372؛ توفیق،2003 )

این سازمان ماده زائدی را خطرناک می‌داند که یک یا چند شرط زیر را داشته باشد:
1- از خود ویژگیهای قابلیت اشتعال، خورندگی، میل ترکیبی شدید یا سمیت را نشان دهد.
2- ماده زائد حاصل از منابع نامشخص باشد (مواد زائد حاصل از فرایندهای صنعتی).
3- ماده زائد حاصل از منابع مشخص باشد.
4- مخلوطی که حاوی لیستی از مواد زائد خطرناک باشد.
5- ماده ای که از مقررات “قانون حفاظت و بازیافت منابع”، معاف نباشد14.
6- ماده زائد حاصل از فرایندهای شیمیایی، تجاری، مواد واسط و مواد باقی مانده باشد.
7- در طبیعت غیرقابل تجزیه و پایدار باشند.
8- برای موجودات زنده کشنده باشند.
9- دارای اثرات تجمعی و یا تأثیر مخرب باشند.
10- ازنظر بیولوژیک قابل ازدیاد باشند.15
(لازم به ذکر است که شروط 2و3و4 اشاره به فهرستهای 4گانه (EPA) دارد که در صفحات بعدی به آن اشاره خواهد شد)
1-6-4- تعریف برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP)16 از مواد زائد خطرناک (فائزی زاده و همکاران ،1372 )
تعریف زیر از مواد زائد خطرناک تحت سرپرستی UNEPو توسط یک گروه از کارشناسان مدیریت مواد زائد خطرناک در دسامبر 1985 ارائه شده است:
مواد زائد خطرناک، مواد زائدی به جز مواد زائد پرتوزا بوده که به علت فعالیت شیمیایی، سمیت، خاصیت انفجاری، خورندگی یا سایر ویژگیهایشان ایجاد خطر یا احتمال آنرا برای سلامتی یا محیط زیست بنمایند، این کار ممکن است به تنهایی یا در تماس با دیگر مواد زائد رخ دهد که قانونا” به عنوان خطرناک تعریف می شوند و در مرحله تولید ، دفع یا حمل و نقل قرار دارند . شایان ذکر است که مواد پرتوزا خطرناکند ولی خارج از تعریف قرار دارند زیرا بیشتر کشورها کنترل مدیریت آن ها را جداگانه انجام می دهند .

1-6-5- تعریف مواد زائد خطرناک تحت قانون حفظ و بازیافت منابع (RCRA)17 (اسدی و همکاران، 1374)
این تعریف یکی از بهترین تعاریف کاربردی می باشد. برطبق این قانون ماده زائد خطرناک، ماده‌زائد جامد18 و یا ترکیبی از مواد زائد جامد است که :
1- به لحاظ مقدار، غلظت یا خصوصیات شیمیایی و فیزیکی سبب ایجاد بیماریهای شدید برگشت ناپذیر 19 یا بیمارهای ناتوان کننده برگشت‌پذیر 20 گردیده و یا به نحو عمده‌ای در ایجاد آنها سهیم باشند .
2- زمانی که به درستی تصفیه، نگهداری، حمل و نقل و یا دفع نگردند و یا چنانچه به درستی مدیریت نشوند، خطر فوری و یا بالقوه‌ای را متوجه سلامتی انسان یا محیط نمایند .
گرچه به ظاهر در تعریف فوق لفظ “ماده زائد جامد” مطرح شده است اما بر اساس این قانون مزبور ماده زائد جامد لازم نیست از نظر حالت فیزیکی حتما” جامد باشد . بلکه بر اساس این قانون ماده زائد جامد مکن است به صورت مایع ، جامد ، نیمه جامد (لجن) ، یا یک حالت فیزیکی گازدار نیز باشد . طبق تعریف این قانون ماده زائد جامد می تواند به هر ماده ای به غیر از موارد مستثنی اطلاق گردد .
1-6-6- تعریف مواد زائد خطرناک تحت قانون مدیریت پسماندها در ایران(سازمان حفاظت محیط زیست، 1383)
پسماندهای ویژه یا خطرناک به کلیه پسماندهایی گفته می شود که به دلیل بالا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک از قبیل سمیت، بیماریزایی، قابلیت انفجار یا اشتعال، خورندگی و مشابه آن به مراقبت ویژه نیاز داشته باشد و آن دسته از پسماندهای پزشکی و نیز بخشی از پسماندهای عادی، صنعتی و کشاورزی که نیاز به مدیریت خاص دارند جزء پسماندهای ویژه یا خطرناک محسوب می شوند .
1-7- قوانین , مقررات و مصوبات مربوط به پسماند و مدیریت آن در ایران
1-7-1- قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست
براساس این قانون سازمان حفاظت محیط زیست دارای اختیارات وسیعی در زمینه جلوگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست می گردد . در 28/4/1371 اصلاحیه ای به آن افزوده شد . در ماده 9 این قانون به موع ماده زائد به ممنوعیت و جلوگیری از آلوده کردن , وارد کردن و آمیختن هر نوع ماده زائد به محیط زیست اشاره دارد (دفتر حقوقی و امور مجلس ، 1379 ) .
1-7-2- آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب
این قانون شامل 22 ماده می باشد که در بند هشتم آن مواد زائد جامد و در بند 14 به ارائه تعاریفی از مواد زائد خطرناک پرداخته شده است (دفتر حقوقی و امور مجلس ، 1379).
1-7-3- صورتجلسه شورای عالی محیط زیست
این صورتجلسه در مورد کشتارگاههای بزرگ صنعتی و محل دفن زباله شهری مراکز استان و شهرهای با جمعیت بیش از 200 هزار نفر و شهرهای جدید و مراکز بازیافت صنعتی زباله (کارخانجات کمپوست ) , به عنوان طرح های جدید مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی می باشد ( باقری،1388 )
.
1-7-4- قانون مجازات های اسلامی
به موجب مواد 24 , 31, 32, 688 این قانون سوزاندن , انباشت وتخلیه هر گونه زباله , تفاله و مواد زائد در معابر عمومی و فضای سبز مستوجب مجازات تعزیری است (باقری،1388 ).
1-7-5- قانون اجازه عضویت جمهوری اسلامی ایران در کنوانسیون بازل
قانون اجازه عضویت جمهوری اسلامی ایران در کنوانسیون بازل در جلسه علنی روز 30/6/1371 مجلس شورای اسلامی تصویب و در 12/7/1371 , به تایید شورای نگهبان رسید و برای اجراء ابلاغ شد . کنوانسیون بازل یکی از کنوانسیون های بین المللی زیست محیطی است که بر اساس آن حمل و نقل برون مرزی و واردات و صادرات پسماندهای خطرناک به هر کشور عضو کنوانسیون بازل مبتنی بر مفاد کنوانسیون انجام میگیرد و این امر منوط به وجود مدیریت صحیح زیست محیطی برای این پسماندهای خطرناک در کشور و تایید این مدیریت توسط مراجع ذی صلاح کشور و به تبع آن ارائه مجوز از سوی مراجع است لذا واردات خود سرانه پسماندهای خطرناک بدون کسب مجوز از مراجع ذی صلاح کشور امری غیر قانونی است (دفتر حقوقی و امور مجلس ، 1379 ).
1-7-6- قانون مدیریت پسماند
قانون مدیریت پسماند در تاریخ 20/2/1383 در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید . این قانون دارای 29 ماده می باشد . در ماده یک هدف این قانون را اینگونه تعین می کند : جهت تحقق اصا پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به منظور حفظ محیط زیست کشور از آثار زیان بار پسماندها و مدیریت بهینه آن ها , کلیه وزارت خانه ها , سازمان ها , موءسسات و نهادهای دولتی عمومی و غیر دولتی که شمول قانون بر آن ها مستلزم ذکرنام می باشد و کلیه شرکت ها و موءسسات و اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند مقررات و سیاست های مقرر در این قانون را رعایت نمایند (باقری،1388 ؛ کیایی و همکاران ، 1384 ؛ معاونت محیط زیست انسانی ،1383 ).آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماند در مرداد ماه 1384 به تصویب هیئت دولت رسیدو و برای اجرا ابلاغ گردید. در جدول (1- 1) شرح وظایف و مسئولیت های مختلف مربوط به برخی از دستگاهها و وزارت خانه های مختلف ارائه شده است(صاحب محمدی و محمود خانی ،1386 ).
جدول(1-1) وظایف و مسئولیت های برخی از دستگاهها در امر اجرای قانون و آئین نامه اجرایی مدیریت پسماند (صاحب محمدی و محمود خانی ،1386 )
شرح وظیفه یا مسئولیتدستگاه موظفتهیه فهرست پسماندهای ویژهسازمان حفاظت محیط زیستتهیه استاندارد کیفیت و بهداشت محصولات و مواد بازیافتی و استفاده های مجاز از آن هاموءسسه استاندارد و تحقیقات صنعتیتامین سلامت , بهداشت و ایمنی عوامل اجراییمدیریت اجرایی پسماندهااطلاع رسانی و آموزش به روستاییان و تولیدکنندگانوزارت جهاد کشاورزی, وزارت کشور , وزارت بهداشت , وزارت بهداشت , وزارت صنایع و معادناطلاع رسانی و آموزش به شهروندانسازمان صداسیماتهیه برنامه زمان بندی جداسازی پسماند های عادیوزارت کشورتهیه دستورالعمل تشکیلات و ساماندهی مدیریت اجرایی پسماند های عادیوزارت کشور
1-8- شناسایی مواد زائد خطرناک
با نگرش مجدد به تعریف مواد زائد خطرناک می توان رهنمودی جهت شناسایی آن در دست داشت . طبق تعریف «یک ماده زائد جامد» به غیر از مستثنیات را طبق معیارهای زیر می توان تحت عنوان ماده زائد خطرناک معرفی نمود .
1 – وقتی«ماده زائد جامد»حداقل یکی از مواد مندرج در فهرست چهارگانه RCRA انطباق حاصل کند.
2 – ماده زائد اختلاطی از مواد زائد فهرست شده و سایر مواد زائد باشد . در این حالت زمانی که یک ماده مندرج در فهرست به یک ماده زائد اضافه گردد ، مصداق خواهد یافت .

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید