– مقاله کشاورزی شهری راهکاری محیطی برای حفظ و احیاء ساختار اکولوژیک شهر که توسط محمدرضا مثنوی، حسین بانگیان، جلال صرامی، امیر راهساز انجام شده که هدف این مقاله تحلیل و تدوین راهکارهای ارتقاء کیفیت اکولوژیک محیط شهری با استفاده از ظرفیت های بومی و محلی و با تاکید بر فضاهای رها شده یا متروکه پیرامون شهری به منظور تبدیل آن ها به فرصت هایی برای کشاورزی شهری است. این مقاله با بیان ضرورت حفاظت و احیاء مناظر رها شده پیرامون شهر، به ارائه چارچوب مفهومی و تجربی از کشاورزی شهری می پردازد.
– مقاله نقش کشاورزی شهری در بهینه سازی مصرف انرژی توسط غلامعلی خمرو راحله پودینه در رابطه با منطقه سیستان صورت گرفته سعی شده تا با تاکید بر کشاورزی شهری به عنوان یک اصل در توسعه پایدار، نقش و تاثیر آن را در بهینه سازی مصرف انرژی در منطقه سیستان بررسی گردد. که نتایج مطالعات حاکی از آن است که به کارگیری این ایده در منطقه سیستان نه تنها در کاهش آلودگی های زیست محیطی موثر باشد و از طریق بهبود کیفیت محیط زیست سبب ایجاد محلی سالم برای زندگی در شهر شود بلکه می توان به ایجاد درآمد در این فضاهای کوچک شهری منجر شود اشاره کرد.
2-2-تاریخچه کشاورزی شهری:
مباحث مربوط به کشاورزی شهری در اصل مباحثی به زبان انگلیسی با خاستگاهی از کشور کانادا و مربوط به اواخر دهه 70میلادی است. معنی مربوطه اوایل دهه 90 به وجود آمد که در آن اذعان شده ایالات متحده امریکا و بریتانیای کبیر از سردمداران این بحث بودند. این متن برروی تاثیر مثبت کشاورزی شهری همراه با تکریم امنیت غذایی، سلامت عمومی، و درآمدزایی در مکانهایی با سطح محرومیت اجتماعی و اقتصادی متمرکز است.
چاپ کتاب “کشاورزی شهری، غذا؛ شغل وشهرهای پایدار ” توسط اسمیت در سال 1996 نقطه عطفی در تعریف نقش بین المللی کشاورزی شهری بود و شاید بتواند به عنوان نقطه تسلسل انتشارات دانشگاهی و عامه پسند در نظر گرفته شود. به خاطر نوشته های جک اسمیت در سال 2004 از سوی عده بی شماری به خاطر پیشرو بودن در امر کشاورزی شهری و نیز مطرح کردن گزاره کشاورزی شهری، به عنوان پدر کشاورزی شهری شناخته شد. (دانشپور، 1387ص158)
2-3-نظریات و مفاهیم رایج مربوط به کشاورزی شهری و شهرهای کشاورزی:
2-3-1-نظریه باغ شهر هاوارد:
ابنزرهاوارد متبکر نظریه باغشهر آگاه بود که شهرهای بزرگ تا چه حد برای مردم مناطق روستایی جاذبه دارند و می‌خواست که نمونه باغشهر را که در آن همه امتیازات زندگی فعال شهری، توأم با تمام زیبایی و سرخوش روستایی، ترکیبی کامل را پدید آورد.
سابقه باغشهر و پروژه های در حال اجرا در ایران :
طرح باغشهر به سال 87 زمانی که دولت از طریق طرح های متنوع برای کنترل روند رو به رشد قیمت مسکن تلاش می کرد در 30 استان کشور دولت به منظور ساماندهی بازار مسکن بر می‌گردد. تا کنون مناطقی همچون لتیان، بومهن، تجرک به عنوان مکان های قطعی برای احداث باغشهر در تهران اعلام شده است. مطالعه مکانیابی باغ شهرها در تهران، مستعد بودن زمین ها برای ایجاد باغشهر و دانستن قابلیت توسعه فضای سبز بر روی آنها بوده است. (دانشپور، 1387ص158)
2-3-2-بوم شناسی شهری:
از حدود یک دهه پیش واژه بوم شناس شهری در مقالات، مجله ها، کتابها و برنامه های تلویزیون ظاهر شد. مطالعات اولیه به شیوه هایی توجه می کردند که به وسیله آن محیط زیستی سالم و شاداب در شهرها ایجاد شود و آب و هوای تمیز و فضای سبز مناسب برای استفاده مردم و مکان کافی برای طبیعت و
حیات وحش درون شهرها مهیا گردد. در طول چند سال گذشته واژه بوم شناس شهری به تدریج معانی متعددی را به دست آورده است. مفهوم «جای پای بوم شناختی شهرها» از تحقیقات انجام شده بوسیله ویلیام ریس، بوم شناس کانادایی، سرچشمه گرفته است. او این اصطلاح را چنین تعریف کرد : مناطق مورد نیاز برای تغذیه شهرها، برای تأمین تولیدات جنگلی و برای جذب ضایعات آنها مخصوصاً دی اکسید کربن ناشی از سوخت های فسیلی است. کشاورزی شهری نیز در معرض تغییراتی قرار گرفته است. در شهرهای آفریقایی همیشه، زراعت یکی از ویژگی های زندگی شهری بوده است. دولت جدید آفریقای جنوبی نیز مزایای اجتماعی و زیست محیطی حاصل از کشاورزی شهری، مخصوصاً در بین مردم فقیر را درک کرده است. ما نیاز داریم تا مجدداً شهرها را به صورت مکان های صمیمیت و مهمتر از همه مکان زندگی آرام در نظر بگیریم. بدین معنی که در شهرها و مناطق اطراف آنها سبک زندگی محلی بیشتری رواج یابد و بر مفهوم دهکده شهری در درون شهر تأکید گردد. در طول ده سال گذشته، ایجاد بازارهای زراعی در شهرهای جهان نمونه جالبی از برقراری ارتباط مجدد بین مردم و مناطق روستایی محلی بوده است. (دهقان، 1381ص10)
2-3-3-بام سبز و باغ های عمودی :
مقوله باغ های عمودی و بام های سبز معمولا به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند. هر دو بدین مفهوم است که سقف ساختمانها جهت کشت گیاهان تخصیص داده شود که معمولا از طریق پوشاندن قسمتی از سقف با لایه‌ هایی به عنوان ممانعت کننده ریشه گیاهان، خاک و بذر یا گیاهان می باشد. (azereeuw;2005,p:70)
توسعه فضای سبز عمودی از مهمترین دستاوردهای شهرسازی برای کاهش آلودگی و دمای هوا در شهرهای بزرگ است. در کشورهای اروپایی بسیاری از شهروندان بطور تجربی دریافته اند که گل کاری در بام خانه هایشان موجب کاهش حرارت و دما بویژه در تابستان می شود(دباغیان،1389 ص18) در کشور ما در ادبیات جدید معماری این موضوع خیلی خام مصرف می شود هنوز کمتر از انگشتان یک دست ساختمان هایی از این منظر، طراحی وساخته شده اند. یکی از تلاش های صورت گرفته در این زمینه طراحی و ساخت ساختمان نمونه خورشیدی در منطقه 10تهران است که با همکاری سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور و شهرداری منطقه 10در حال اجرا می باشد بام های سبز مدرن در دهه 1960 در آلمان توسعه و به بسیاری از کشورهای اروپایی گسترش یافتند. امروزه حدود 10درصد از کل بام های آلمان بام سبز هستند.
مزایا و اهمیت بام سبز:
-تأمین فضایی سازگار و مطبوع برای کاربران ساختمان
-امکان پرورش میوه به سبزی و گل های مختلف
-کاهش بار گرمایش و سرمایش بنا
-کاهش سیلاب
-افزایش زیستگاه جانداران در مناطق مسکونی
-افزایش محدوده زندگی و . . .
در کشاورزی شهری باید توجه داشت که اولاً، فضاهای مربوط به کشاورزی شهری محدود و تا حدود زیادی منحصر به فرد است. ثانیاً، باغ های شهری ثروت ملی و متعلق به همه آحاد جامعه می باشد و در نهایت در یک نگرش پایدار، نسل های آتی از این فضاها سهمی دارند و نباید مانع بهره مندی آنها از چنین فضاهایی شویم (دهقان،1381ص10)
2-4-مطالعه نمونه های از شهرهای کشاورزی در جهان :
2-4-1-انگلستان:
درانگلستان پروژه های مزرعه –شهر برروی زمینهای متروک 20 شهرانجام شده است. شرکت انگلیسی Birds Eye یک سیستم آب‌کشت Verticrop را ایجاد کرده که در باغ‌وحشی برای تولید سبزیجات ارزان برای حیوانات مورد استفاده است. در این سیستم، گیاهان در سینی‌هایی بر روی یک تسمه نقاله قرار دارند که پیوسته در اطراف یک ساختمان شیشه‌ای گشته تا تمام سبزیجات از نور مورد نیاز خود بهره‌مند شوند. این شرکت در حال حاضر در حال کارآزمایی این سیستم برای پرورش گیاهان دارویی در کارخانه بوده و همچنین قصد دارد تا مقیاس آن را بالا ببرد. محصولات اصلی دیگر مانند نخود فرنگی و اسفناج در آینده نزدیک مورد کارآزمایی قرار خواند گرفت. (90Urban Agriculture Strategy,2002,p:)
2-4-2-سوئد:

در شهر لینکوپینگ سوئد، یک سازه 54 متری توسط شرکت Plantagon در حال ساخت است. تا سال 2014 این ساختمان طیف وسیعی از سبزیجات برگ سبز مانند سبزیجات سالادی، اسفناج و خردل هندی را تولید خواهد کرد. (92Urban Agriculture Strategy,2002,p:)
2-4-3-آلمان:
زمین های شهری که قبلا محوطه های معادن زغال سنگ بودند برای پروژه های کشاورزی شهری مورد استفاده قرار گرفته اند. (94Urban Agriculture Strategy,2002,p:)
2-4-4-آمریکا:
در شهرهای دیترویت و نیویورک، هزاران هکتار زمین در اختیار کارگران بیکار قرار داده شده تا کشاورزی کنند. (95Urban Agriculture Strategy,2002,p:)
2-4-5-چین:
چینی ها در مورد سیستم های زراعتی شهری بسیار متمرکزشان مشهور هستند و این روزها، بسیاری از شهرهای بزرگشان در تولید محصولات غذایی در فضاهای شهری همجوار خودکفا شده‌اند.
(96Urban Agriculture Strategy,2002,p:)
2-4-6-هندوستان:
در «کلکته» هندوستان، حدود 20 هزار نفر با استفاده از زباله‌ها، کودهای غنی تولید می‌کنند و موجب افزایش زباله‌های شهرها می‌شوند. در «لیما» و پرو عده‌ای در مکان‌های غیرقانونی به پرورش خوک پرداخته‌اند و در «نایروبی» و «کنیا»، ‌عده‌ای در قفس‌های چسبیده به آپارتمان‌هایشان، دست به پرورش مرغ زده‌اند. (28FAO, 2007,p:)
2-4-7-هاییتی:
در «هاییتی»، عده‌ای در لاستیک‌های کهنه کامیون‌ها، سبزیجات پرورش می‌دهند. در دهه 1990 در تمام زمین‌های اطراف «سارایوو»، پایتخت «بوسنی» که قبلا گورستان بوده‌اند، زمین‌های زراعتی به‌ وجود آمده است. حتی در بریتانیا، 30هزار منطقه شهری برای پرورش سبزی و میوه مشخص شده است.
(98Urban Agriculture Strategy,2002,p:)
2-5- مطالعه و ارزیابی تاثیر رشد شهرنشینی برکشاورزی شهری در ایران:
تبدیل اراضی کشاورزی به کاربریهای شهری –صنعتی و پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی آن یکی از مسایل دیرین سیاست گذاران و برنامهریزان شهری است. این مقوله درکشورهای توسعه یافته از زمان
شکلگیری شهر صنعتی مطرح بوده است. لیکن پیشینه آن در کشور ما به دهههای 40 و 50 برمیگردد. با توجه به محدودیتهای اقلیمی کشور، اکثر نقاط شهری‌–‌‌ مسکونی درنقاط کانونی اراضی مذکور که
حاصلخیزترین بخش منطقه است استقرار یافته و با توسعه شهرها این اراضی تخریب شده یا داخل مناطق شهری قرار گرفتهاند و این روند با توجه به نرخ بالای رشد جمعیت با شدت تمام ادامه دارد. در چنین شرایطی محدودیت عرصههای طبیعی برای اسکان جمعیت، محاط شدن اکثر شهرهای کشور به وسیله اراضی کشاورزی و باغها، رشد فزاینده جمعیت شهری و در نهایت توسعه کم تراکم شهرها بر اثر راه یافتن باغها به داخل محدودههای شهری از مشکلات عمده توسعه شهری است که معلوم نبودن وضعیت باغها داخل محدوده بر شدت این روند افزوده است. سیاستها و برنامه و مقررات مربوط به حفاظت و نگهداری از اراضی کشاورزی را در فرآیند توسعه شهری ایران میتوان در سه بخش زیر طبقهبندی کرد:
2-5-1- طرحهای آماده سازی شهری
تصویب قانون زمین شهری در سال 1361 یکی از اقدامات اساسی است که پس از پیروزی انقلاب برای تولید زمین در مقیاس وسیع، جهت پاسخگویی به نیازهای فزاینده مسکن انجام شده است. طبق ماده 1 این قانون، کلیه زمینهای موات شهری، اعم از آن که در اختیار اشخاص یا بنیادها و نهادهای انقلابی
دولتی یا غیردولتی باشد، در اختیار جمهوری اسلامی است و مدارک مالکیت گذشته ارزشی ندارد
(حجتی، 1379 ش9). از اهداف اصلی این سیاست، جلوگیری از احداث واحدهای مسکونی در زمینهای مناسب برای کشاورزی است. تملک و عرضه گسترده اراضی موات و دولتی حاشیه شهرها بدون تنظیم بازار زمین از یک سو موجب توسعه شهر در ورای باغهای حاشیه شهرها شد و از سوی دیگر، بهعلت مقرون به صرفه شدن بهسازی بافتهای قدیمی، تخلیه بیشتر آنها را در دهه نخست پس از انقلاب بهدنبال داشت، که در هر دو مورد به کاهش تراکم ناخالص شهرها و افزایش محصور شدن باغها به وسیله کاربریهای شهری کمک کرد.
2- 5-2-ایجاد شهرهای جدید :
از اهداف عمده احداث این شهرکها، جذب سرریز جمعیتی شهرهای بزرگ، فراهم کردن مکان مناسب برای انتقال کارخانههای صنعتی آلاینده هوا از شهرهای بزرگ و جلوگیری از تخریب اراضی کشاورزی و باغهای پیرامون شهرهای مذکور بود. بدین ترتیب حفاظت از اراضی کشاورزی یکی از هدفهای عمده احداث شهرهای جدید بود و این شهرها همگی با فاصله از شهر اصلی و خارج از محدودههای زراعی احداث شدند (حجتی،1379 ش9).
2-5-3- متراکمسازی:
رشد سریع جمعیت و فضاهای شهری و افزایش مشکلات زیرساختی و زیست محیطی شهرهای بزرگ موجب توجه جدی سیاستگذاران مسائل شهرسازی کشور به مقوله متراکم سازی فضاهای شهری شد. این سیاست برای نیل به اهداف متراکم سازی سه هدف عمده کوچکسازی و انبوهسازی واحدهای مسکونی، ترمیم بافتهای فرسوده و استفاده بهینه از اراضی شهری را سرلوحه فعالیت خود قرار داده است. در این سیاستها در سطح کلان، در به حداقل رساندن مصرف اراضی کشاورزی برای اهداف توسعه شهری تأکید میشود و حفاظت از اراضی مذکور در سرلوحه اهداف قرار دارد. از اقدامات حفاظتی دیگر که در ایران تجربه شده است، استفاده از ابزارهای قانونی برای حفاظت اراضی کشاورزی است. از جمله این قوانین، قانون حفظ اراضی زراعتی و باغها مصوب 1374 شورایعالی شهرسازی و معماری است. طبق ماده 2 این قانون، وزارت مسکن و شهرسازی مکلف است مسیر توسعه شهرها و شهرکها (منفصل یا متصل) را در خارج اراضی زراعی و باغها طراحی کند و از اراضی غیرزراعی و غیرقابل کشاورزی استفاده کند و تغییر کاربری اراضی زراعی و باغهای موجود داخل محدوده قانونی شهرها را به حداقل ممکن برساند
(کاظمی، 1389ص160). بهعلت رشد سریع جمعیت و گسترش شهرها در اراضی کشاورزی و باغهای حاشیه شهرها، قانون «حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بیرویه درخت» به تصویب رسید. بر اساس این قانون، قطع هرگونه درخت در محدوده قانونی و حریم شهرها بدون اجازه شهرداری و در روستا بدون اجازه وزارت کشاورزی و اداره منابع طبیعی ممنوع است (وطنی ،1364 ص150). در شیوه حقوق قابل انتقال توسعه، به مالکان اراضی اجازه داده میشود تا در بخشی از زمین خود کاربریهای شهری احداث کنند و مابقی آن را بهعنوان فضای سبز در اختیار شهرداری قرار دهند، که این نسبت بهطور معمول، به صورت 30 درصد سهم مالک و 70 درصد سهم شهرداری برای فضای سبز اعمال شد و در شرایط تکامل یافتهتر آن بخش وسیعی از باغهای شهری با مشارکت مالکان آن از فرایند توسعه خارج شده است. (حجتی،1379ص9). این شیوه بهطور وسیعی در شهرهای شمالغربی کشور از جمله ارومیه و تبریز اعمال شده است. همچنین در شهر شیراز علاوه بر استفاده از این شیوه، باغهای شهری با کاربردهای گردشگری و فراغتی تلفیق یافتهاند، تا درآمد باغداران افزایش یابد و رغبت بیشتری برای حفاظت از باغها بهوجود آید (پورمحمدی، 1383ص38). در مواردی هم که به اراضی زراعی طبق مقررات مجوز تغییر کاربری داده
میشود، هشتاد درصد قیمت روز اراضی و باغهای مذکور با احتساب ارزش زمین پس از تغییر کاربری بابت عوارض از مالکین وصول و به خزانهداری کل کشور واریز میگردد (کاظمی، 1389 ص140). تعمق بیشتر در کاربری اراضی شهری بر اساس اطلاعات طرحهای توسعه شهری بیانگر وجود مقادیر زیادی زمینهای کشاورزی و باغ در داخل محدودههای شهری است. بهطور مثال، در شهر شیراز در زمان تهیه طرح جامع 15 درصد مساحت محدوده باغها، 14 درصد زمینهای مزروعی و 21 درصد اراضی بایر بوده است (معتمدی، 1381 ص38). نسبتهای مذکور برای شهر تبریز به ترتیب برابر 54/6، 22/10و1/23 درصد بوده است (مهندسین مشاور عرصه، 1368). این ارقام برای شهرهای کوچکتر بیشتر است. این موضوع در عین آنکه گویای نسبت بسیار زیاد اراضی کشاورزی در داخل محدوده یا داخل بافت شهری است، بیانگر روند انهدام آنها نیز هست؛ بهطوریکه اراضی بایر در واقع باغها و مزارع رها شدهای هستند که به امید تبدیل به کاربریهای شهری از گردونه تولید خارج شدهاند. فقدان نگرش جامع در مورد مسئله باغها و تکیه بر نگرشهای موزهای و منفعل، موجب کشیده شدن سریع باغها واراضی کشاورزی به داخل مناطق شهری در قالب طرحهای توسعه شهری شده است. از جمله عواملی که تخریب باغها واراضی کشاورزی را در دهههای اخیر تشدید کرده است، نحوه تملک ومکانیابی پروژههای آمادهسازی است؛
به طوری که 92 درصد اراضی تملک شده اراضی دولتی ومواتاند و اکثر پروژهها در حاشیه شهرها و در امتداد محورهای دسترسی ایجاد شدهاند (معتمدی، 1381 ص131) و بهطور ناخواسته باغها و زمینهای کشاورزی بین محدوده آمادهسازی و بافت پر شهری قرار گرفته است. عامل دیگری که در کشیده شدن
باغها به داخل محدودههای شهری و کاهش تراکم مؤثر بوده است عدم توسعه زیرساختها طبق زمانبندی طرحهای توسعه و در نتیجه گسترش شهر در امتداد محورهای ارتباطی است (پورمحمدی، 1383ص38). براساس تحقیقات انجام شده عواملی نظیر وسعت مزارع، شیب و بازده اقتصادی آنها، فاصله تا نزدیکترین مرکز شهر و فاصله تا نزدیکترین بزرگراهها بر فرآیند تبدیل مزارع به کاربریهای شهری تأثیر چشمگیری میگذارد.
2-6-مطالعه نمونه هایی ازکشاورزی شهری و شهرهای کشاورزی درتعدادی ازشهرهای ایران:
2-6-1-تهران:
بحث ساختمانهای سبز سالهاست که در کشورهای توسعه یافته مطرح است، هر چند این ساختمانها با اهداف و معانی مختلف مطرح میشوند، گاه بحث معماری پایدار، گاهی معماری سبز، معماری خورشیدی و… در محافل علمی مطرح است اما در کشور ما در ادبیات جدید معماری، این موضوع خیلی خام مصرف میشود، هنوز کمتر از انگشتان یک دست ساختمانهایی از این منظر، طراحی وساخته شدهاند. اما آنچه مسلم است، مطالعه و تحقیقات محلی عمیق برای دستیابی به مشکلات وشیوههای طراحی در ایران بسیار لازم و ضروری بهنظر میرسد. یکی از تلاشهای صورت گرفته در این زمینه طراحی و ساخت ساختمان نمونه خورشیدی در منطقه 10 تهران است که با همکاری سازمان بهینهسازی مصرف سوخت کشور و شهرداری منطقه ده در حال اجرا میباشد. این ساختمان که یک بنای اداری با 550 مترمربع زیربناست، درعین تلاش برای ارتباط با معماری بومی ایران، ازلحاظ ایدههای صرفهجویی درمصرف انرژی جالب توجه می‌باشد. ساختمان ناحیه 3 شهرداری منطقه ده که به اداره سبز معروف شده است، دارای 3 طبقه روی زیرزمین ومجموعاً 550 مترمربع زیربناست. زیرزمین آن کاربری پارکینگ، انباری وتأسیسات، همکف کاربری اداری برای پاسخگویی به ارباب رجوع، اول اتاق دفتردار و معاون و طبقه دوم اتاق اصلی واستراحت شهردار ناحیه است. محل احداث پروژه در خیابان هاشمی ما بین خوش و قصرالدشت است. ایده اصلی این پروژه شکلگیری طرح براساس معماری وضعیت موجود منطقه است. این فضا به عنوان فضای سبز در ارتفاع برای طبقه اول و دوم عمل خواهد کرد. طراحی بسیار ساده و بر اساس ایده باغ که در فرهنگ و تاریخ ایران تثبیت شده است صورت گرفته است. نماهای دیوارهای مشرف به خیابانها به منظورفراهم کردن سایه و حفاظ بهطور دقیق طراحی شده است (صابری، 1385ص6)
2-6-2-خراسان:
بزرگترین گلخانه هوشمند ایران در مزرعه نمونه آستان قدس رضوی درمشهد به بهره برداری رسید . در این گلخانه یک هکتاری، رشد 8 نوع گیاه با سیستم هوشمند رایانه ای کنترل می شود و دارای سیستم گرمایشی دو گانه سوز است. سقف این گلخانه دارای لایه دو جداره است که میزان رطوبت و دمای آن به صورت هوشمند کنترل می شود. (کاظمی، 1389 ص140).
2-6-3-شیراز:
احداث مجتمع های گلخانه ای در 8 شهر استان فارس که برای احداث و تولید محصولات گلخانه‌‏ای در استان فارس، اعتباری بالغ بر 10 میلیارد و 200 میلیون تومان اختصاص یافت. در حال حاضر سطح زیر کشت گل و گیاهان زینتی در استان، 10 هکتار است که به زودی 10 هکتار دیگر به این سطح افزوده خواهد شد. (کاظمی، 1389 ص140).
2-7- مقایسه تطبیقی کشاورزی شهری و شهرهای کشاورزی در ایران وجهان:
هر چند کشاورزی شهری بهعنوان یک پدیده نوظهور در فرآیند توسعه پایدار شهری شناخته میشود؛ اما

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بهدلیل ضرورتهای ذکر شده نقش مهمی در آینده برنامهریزی و طراحی شهری ایفا خواهد کرد. طراحی شهرهای مولد و تولید صنایع غذایی بومی نه به عنوان یک رویکرد دورهای بلکه بهعنوان یک سیاست اصلی در روند برنامهریزی شهری محسوب خواهد شد. در این میان ترویج کشاورزی شهری از راهکارهای ضروری در تثبیت این نوع توسعه محسوب میشود. شرایط طبیعی کشور ایران و محدودیتهای شدید آب و خاک در آن نیازمند نگرشی بسیار فراتر از تجارب موجود در کشورهای مرطوب و سرسبز توسعه یافته در حفظ اراضی کشاورزی است. در کشاورزی شهری باید توجه داشت که اولاً، فضاهای مربوط به کشاورزی شهری محدود و تا حدود زیادی منحصر به فرد است. ثانیاً، باغهای شهری ثروت ملی و متعلق به همه آحاد جامعه میباشد و در نهایت در یک نگرش پایدار، نسلهای آتی از این فضاها سهمی دارند و نباید مانع بهرهمندی آنها از چنین فضاهایی شویم. بنابراین، با توجه به ویژگیهای هر شهری باید از الگوهای گوناگون توسعه شهری برای حفظ اراضی کشاورزی و ساماندهی آنها استفاده کرد؛ لیکن با توجه به تجارب موجود، الگوهای چند هستهای که در آنها کمربندهای عریض سبز گنجانده شدهاند، برای ساماندهی منطقهای و الگوهای تک مرکزی متکی به کمانهای سبز برای ساماندهی تراکم در سطح شهری کارآیی بهتری دارند.
2-8-مطالعه مزایا و معایب کشاورزی شهری و شهرهای کشاورزی:
معایب و مشکلات آن را می توان :
1-محدودیتهای فنی
2-محرکهای اقتصادی کم
3-الزامات قانونی
4-میزان قرارگیری در معرض نور خورشید
5-کمبود فضای مناسب برای پرورش مواد غذایی
6-ارزش بالای زمین برای دیگر کاربری ها
7-پایین بودن بازگشت اقتصادی کشاورزی
8-تضادهای کاربری زمین (صوتی،گردوخاک، بو، بی نظمی)
9-امنیت،کمبود علاقه برای کار کردن بر روی زمین
10- خاک آلوده شده وآلودگی شدید هوا
و از مزایا و ویژگیهای آن :
1-کاهش واردات
2-تغییر ساختار اقتصادی وایجاد اشتغال
3- ایجاد مکانهای تفریحی
4-تامین مواد غذایی مورد نیاز کشور
5-بهبود و حفاظت ساختار اکولوژیک سرزمین
6- استحکام روح و مکان فرهنگی و تاریخی
7- بازآفرینی اجتماع و مشارکت اجتماعی، اقتصاد شهری و… (دانشپور، 1387ص158).
2-9-مطالعه و ارزیابی ضرورت های شکل گیری کشاورزی پایدار شهری:
کشاورزی پایدار برخاسته از توسعه پایدار میباشد که این نیز ناشی از نیاز انسان امروز در مقابل پیامدهای سوء جهان صنعتی و مصرفی عصر حاضر است. توسعه ناپایدار شهرها با منطق خشک تولیدات صنعتی و استفاده بیمهابا از تکنولوژی و همراه با مصرفگرایی شدید منجربه ایجاد بحرانهای زیست محیطی و زوال منابع انرژی و غذایی شده است (دانشپور، 1387ص158). این روزها شهرها بهعنوان مصرفکنندگان شدید منابع و تولیدکنندگان مواد زاید شناخته شده و اثرات شهرها فراتر از اثرات کالبدیشان رفته است. علاوه بر این شهرها همانگونه که با ازدیاد جمعیت مواجه هستند، با تعداد افراد بیشتری برای تغذیه نیز مواجه خواهند بود. (Urban Agriculture And Sustainable Cities;2002,p:96)
کشاورزی شهری شیوهای برای کاهش آسیبپذیری جمعیتهای شهری جهان در برابر تغییرات اکولوژیکی جهان است. زراعت در شهر باید یکی از عناصر کاربری زمین شهری و برنامهریزی اجتماعی برای توسعه پایداری همه کشورهای جهان شود. ارتباط بین کشاورزی شهری و حفظ روانابهای شهری، ناامنی غذایی، اثرات جزیره گرمایی شهری، کارآیی انرژی، کیفیت هوا، تغییرات آب و هوایی، افت کیفیت زندگی مناطق مسکونی، انزوای اجتماعی و جلوگیری از بروز جنایت مستند شده است. در چنین وضعیتی راهحلهای جدیدتر از جمله بازاندیشی در روند تولید به مصرف و خودکفایی نیازهای شهری مطرح شده است. ضرورت شکلگیری و توسعه کشاورزی پایدارشهری را میتوان از چند بعد مورد تحلیل وکنکاش قرار داد.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید