دانشگاه آزاداسلامي
واحد دامغان
دانشکده کشاورزي
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته بيماري شناسي گياهي(M.Sc)

موضوع:
بررسي وضعيت آلودگي باغات پسته به نماتد مولد غده ريشه و تعيين گونه غالب ,شدت آلودگي و پراکنش آن در شهرستان سبزوار

استاد راهنما:
دکتر علي اسکندري

استاد مشاور:
مهندس امير ريوندي

نگارنده:
الميرا ابريشمي

زمستان91

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد دامغان
دانشکده کشاورزي
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته بيماري شناسي گياهي(M.Sc)

موضوع:
بررسي وضعيت آلودگي باغات پسته به نماتد مولد غده ريشه و تعيين گونه غالب ,شدت آلودگي و پراکنش آن در شهرستان سبزوار

استاد راهنما:
دکتر علي اسکندري

استاد مشاور:
مهندس امير ريوندي

نگارنده:
الميرا ابريشمي
زمستان91

تقديم به پدر و مادرم

که از نگاهشان صلابت
از رفتارشان محبت
از صبرشان ايستادگي را آموختم

تشکر و قدرداني:
سپاس و ستايش کردگار يکتايي که ذات بي کرانش آکنده از علم و دانش است و چه با سخاوت از اين خوان بي همتا، بشر را موهبتي شگرف ارزاني داشت و درياي کمالات خود را به سوي ما گشود.
گذراندن مراحل اجرايي و تدوين اين پايان نامه ،پس از الطاف و عنايات الهي، مديون راهنمايي، مساعدت و همفکري بزرگواراني مي باشد که بي ترديد بدون همراهي آنان، طي اين طريق، با مشکلات فراوان همراه بود. لذا بر خود لازم ميدانم از کليه سروراني که در مراحل مختلف اين پژوهش مرا ياري نمودند،تشکر و قدرداني کنم.
از استاد راهنماي بزرگوارم، جناب آقاي دکتر علي اسکندري که وجود ايشان مايه دلگرمي و اميد من در پايان رساندن اين پايان نامه بود و همواره با صبر و مهرباني ، راه گشاي من در طي اين دوران تحصيلي بودند ، سپاسگزارم.
از استاد مشاور ارجمندم ، جناب مهندس امير ريوندي ، که صميمانه مرا در اين زمينه ياري نموده و همراه با دلسوزي، کمک شاياني در به اتمام رساندن اين پايان نامه نموده اند،کمال تشکر را دارم.
از زحمات اساتيد محترم مرکز تحقيقات سبزوار ، بويژه جناب آقاي دکتر اسماعيل فيله کش و آقاي دکتر دادرسي ،که صميمانه با اينجانب همکاري داشته و بدون همکاري و راهنمايي هاي ايشان پيمودن اين مسيرسخت ،ممکن نبود،قدرداني مينمايم.
از مدير گروه محترم،جناب آقاي دکتر نعيمي و مسئول محترم آزمايشگاه، جناب آقاي مهندس شمسي،صميمانه سپاسگزارم.
از همکارمحترم ،جناب آقاي مهندس سعيد خسروجردي ، مسئول کلينيک گياهپزشکي گياهبان بيهق ،که در مراحل نمونه برداري اين پژوهش مرا ياري نمودند ،سپاسگزارم.
در پايان از خداوند متعال توفيق روزافزون يکايک اين عزيزان را در تمامي شئونات زندگي مسئلت منمايم.

الميرا ابريشمي
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده …………………………… 1

مقدمه ………………………….. 2
فصل اول: کليات
1-1- مشخصات جغرافيايي و آب و هوايي منطقه ………………………………………………………………. 5

1-1-1- موقعيت جغرافيايي شهرستان سبزوار ……………………………………………………………….. 5
1-2- مشخصات ميزبان …………………………………………………………………………………………………… 8
1-2-1- پيشينه درخت پسته ……………………………………………………………………………………… 8
1-2-2- ويژگي‌هاي گياهشناسي و گونه‌هاي مهم پسته …………………………………………………… 8
1-2-3- مشخصات گل نر و ماده درخت پسته …………………………………………………………….. 10
1-2-4- ارقام پسته ………………………………………………………………………………….. ……………. 11
1-2-5- نيازهاي آب و هوايي پسته ……………………………………………………………………………. 12
1-2-6- فنولوژي فصلي درخت پسته …………………………………………………………………………… 12
1-2-7- ارزش غذايي پسته …………………………………………………………………………………………. 13
1-2-8- توليد جهاني پسته و بررسي روند تغييرات آن …………………………………………………. 14
1-2-9- سطح زير كشت پسته در جهان و بررسي روند تغييرات آن…………………………………….. 15
1-2-10- صادرات جهاني پسته ………………………………………………………………………………… 16
1-2-11- سطح، ميزان توليد و عملكرد پسته كشور ………………………………………………………… 17
1-3- مشخصات بيمارگر ………………………………………………………………………………………………… 21
1-3-1- تاريخچه نماتد شناسي ………………………………………………………………………………….. 21
1-3-2- مشخصات راسته…………….. Tylenchida(Orley,1880)……………………… 22

1-3-3- جايگاه نماتد ريشه گرهي ………………………………………………………………………………. 22
1-3-4- مشخصات كلي نماتد ريشه گرهيMeloidogyne …………………………………………… 23
1-3-5- تشخيص گونه‌هاي جنسMeloidegyne ………………………………………………………… 24
1-3-5-1- نماتد……………. M.javanica. Treub (Chitwood)……………… 27
1-3-5-2- نماتد M. incognita (Kofoid & white) Chifwood ……………………. 27
1-3-5-3- نماتد M. arenaria (Neal) chitwood ……………………………………… … 27
1-3-5-4- نماتد chitwood M.hapla ………………………………………………………. 27
1-3-6- دامنه‌ي ميزباني نماتد ريشه گرهي ……………………………………………………………………. 28
1-3-7- علائم خسارت نماتد ريشه گرهي ……………………………………………………………………. 28
1-3-8- زيست شناسي و چرخه‌ي زندگي نماتد ريشه گرهي ………………………………………….. 29
1-3-9- پيشگيري و كنترل نماتد ريشه گرهي ………………………………………………………………. 32

1-3-9-1- اقدامات زراعي ………………………………………………………………………… ….. 32
1-3-9-2- استفاده از ارقام مقاوم …………………………………………………………………………. 33
1-3-9-3- كنترل شيميايي ……………………………………………………………………………….. 33
1-3-9-4- كنترل بيولوژيكي ……………………………………………………………………………. 34
فصل دوم: مروري بر مطالعات انجام شده
2-1- تاريخچه نماتد ريشه گرهي در جهان ………………………………………………………………………. 39
2ـ2ـ تاريخچه نماتد ريشه گرهي در ايران ………………………………………………………………………. 41
2-3- نماتدهاي انگل درخت پسته ………………………………………………………………………………….. 43
فصل سوم: مواد و روشها
3-1- نمونه‌برداري ………………………………………………………………………………………………………… 46
3-2- تكثير نماتد ريشه گرهي ، خا لص سازي و اثبات بيماري‌زايي………………………………………… 48
3-3- تهيه برش از شبكه كوتيكولي انتهاي بدن نماتدهاي ماده …………………………………………………. 50
3-4-رنگ آميزي نماتد ماده و تخم هاي درون کيسه تخم …………………………………………………….. 52

3-4-1- رنگ آميزي نماتد ماده …………………………………………………………………………………. 52
3-4-2- رنگ آميزي تخم درون کيسه تخم …………………………………………………………………… 52

3-5- جداسازي نماتدهاي نر از خاك …………………………………………………………………………… . 52

3-6- تهيه لاروهاي سن دوم …………………………………………………………………………………………. 54
3-7- تهيه اسلايدهاي ميكروسكوپي از نماتدها ………………………………………………………………… 54
3-7-1- تهيه اسلايد موقت …………………………………………………………………………………….. 54
3-7-2- تهيه اسلايد دائمي ……………………………………………………………………………………… 54
3-8- تعيين شدت آلودگي بر اساس تعداد گال در پنج گرم ريشه پسته …………………………………… 56
فصل چهارم: نتايج و بحث
4-1- نتايج ………………………………………………………………………………………………………………… 58
4-1-1- شناسايي گونه‌هاي نماتد مولد غده ريشه پسته …………………………….. ………………. 58
4-1-2- مشخصات جنس Meloidogyne Goeldi,1892 ……………………………………… 59
4-1-2-1- مشخصات ماده ……………………………………………………………………………… 59
4-1-2-2- مشخصات نر ………………………………………………… …………………………….. 64
4-1-2-3- مشخصات لارو سن دوم …………………………………………………………………. 67
4-1-3- تعيين نقاط جغرافيايي ايزوله هاي جمع آوري شده و گونه نماتد شناسايي شده…… 68
4-1-4- ميزان شدت آلودگي بر اساس شمارش شاخص گال در 5 گرم ريشه پسته و پراکنش شدت آلودگي………….. 71
4-2- بحث ………………………………………………………………………………………………………………… 77
فصل پنجم: منابع
منابع …………………………………………………………………………………………………………… 80
خلاصه انگليسي ………………………………………………………………………………………………… 89
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-1- متوسط بارندگي ماهانه وسالانه درايستگاه سينوپتيك سبزوار (1384- 1333) . . . . . . . . . 7

جدول 1-2- پارامترهاي آنا ليز شده دما در ايستگاه سينوپتيك سبزوار (1384- 1333) . . . . . . . . . .. . 7

جدول 1-3- مواد و عناصر موجود در 100 گرم مغز پسته . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . …………………. 13

جدول1-4 – توليد پسته در جهان و كشورهاي عمده توليد كننده طي سالهاي 2007-1997 …………. 14

جدول1-5- سهم كشورهاي عمده توليد كننده از توليد جهاني …………………………………………………….. 15

جدول 1-6- سطح زير كشت پسته در جهان و كشورهاي منتخب طي سالهاي 2007 ـ 1997 . . . . . . . . . . 15

جدول 1-7- سهم كشورهاي منتخب از سطح زير كشت جهاني …………………………………………………… 16

جدول 1-8- ميزان صادرات پسته در جهان و كشورهاي عمده صادركننده طي سالهاي 2006 -1997….. 16

جدول 1-9- سطح زيركشت، ميزان توليد و عملكرد پسته كشور به تفكيك استان در سال 1387…………….. 18

جدول 1-10- آمار سطح زيركشت، ميزان توليد و عملكرد محصول پسته آبي سال 1388 . . . . . ……… 20

جدول 1-11 – آمار سطح زير كشت توليد و عملكرد محصولات دايمي شهرستان سبزوار در سال1390…. 21

جدول 1-12- گونه مهم نماتد ريشه گرهي و درصد پراكندگي آن …………………………………………….. 23

جدول1-13- عكس العمل گونه‌ها و نژادهاي نماتد ريشه گرهي در برابر ميزبانهاي افتراقي …………… 26

جدول 1-14- آنزيمهاي مترشحه توسط نماتدها پارازيت گياهي ……………………………………………… 31

جدول 3-1-درجه بندي اندکس گال براساس تعداد گال ………………………………………………………. 56

جدول 4-1- مشخصات مورفومتريک 20 نمونه نماتد ماده M . javanica در 10 نمونه مورد آزمون …………………. 63

جدول 4-2- مشخصات مشخصات مورفومتريک20 نمونه نماتد نر M . javanica در 10 نمونه مورد آزمون ……… 66

جدول 4-3- مشخصات مورفومتريک 20 نمونه لارو سن دو M . javanica در 10 نمونه مورد آزمون ……. …….. 67
جدول 4-4- نقاط جغرافيايي و شناسايي گونه Meloidogyne spp ايزوله‌هاي بدست آمده ……….. 68
از نمونه‌هاي ريشه و خاك پسته در شهرستان سبزوار
جدول 4-5: ميزان شدت آلودگي بر اساس تعداد گال در پنج گرم ريشه پسته ………………………….. 71
فهرست تصاوير
عنوان صفحه
تصوير1-1- موقعيت منطقه مورد پژوهش در كشور و استان خراسان رضوي …………………………. 6
تصوير 1-2- تصاوير گل نر و گل ماده …………………………………………………………………………….. 11

تصوير1-3-اشکال ارقام پسته . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . .. . . . . . ………….. 11

تصوير 1-4: نماتد نر و ماده …………………………………………………………………………………………… 24

تصوير1-5- شکل سر و استايلت نماتد نر . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . 25

تصوير 1-6- شكل كلي از شبكه كوتيكولي انتهاي بدن نماتد ماده . . . . . . . . . . . . . . . . . . ….. 26

تصوير 1-7- شكل انتهاي دم در لارو سن دوم ………………………………………………………………….. 26

تصوير 1-8 – علائم خسارت نماتد ريشه‌گرهي بر روي درخت پسته ………………………………….. 29

تصوير1-9- مراحل تشکيل لارو سن دوم ……………………………………………………………………….. 30

تصوير1-10- سيكل زندگي نماتد ريشه گرهي …………………………………………………………………. 31

تصوير 1-11- تصاويري از سلولهاي غول‌آسا …………………………………………………………………. 32

تصوير1-12- تاثير مستقيم قارچ Trichoderma hazianum روي نماتد Meloidogyne javanica 36

تصوير 1-13- تصاوير ميکروسکوپي از لارو سن 2 آلوده به باکتري Pasteuria penetrans ……….. 36

تصوير 1-114- ميوه هاي تازه وزرد رنگ و ميوه هاي خشک و قهوه اي رنگ چريش . . . . ………….. 37

تصوير 3-1- مراحل نمونه برداري خاک و ريشه پسته . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .. ……… 48

تصوير3-2- تعيين نقاط جغرافيايي نمونه برداري شده ……………………………………………………….. 48

تصوير 3-3- مراحل جداسازي کيسه تخم نماتد از ريشه پسته …………………………………………….. 49

تصوير 3-4- علائم آلودگي به نماتد در بوته هاي گوجه فرنگي و ايجاد گال برروي ريشه بوته هاي گوجه فرنگي. . . . . . 50

تصوير 3-5- مراحل تهيه شبکه کوتيکولي انتهاي بدن نماتد ماده از ريشه آلوده گوجه فرنگي . . . 52

تصوير4-1- برش انتهاي بدن نماتد ماده بالغM.javanica جدا شده از باغات پسته شهرستان سبزوار ……………………… 61

تصوير4-2- ماده بالغ نماتد M. javanica. سر و مري در نماتد بالغ ماده …………………………….. 62

تصوير4-3- تصوير ميکروسکوپي از انتهاي بدن نماتد ماده بالغ M. javanica از باغات پسته شهرستان سبزوار …………. 63

تصوير 4-4- تصاوير ميکروسکوپي از نماتد ماده بالغ M. javanica از باغات پسته شهرستان سبزوار …………………… 64

تصوير4-5- قسمتهاي مختلف نماتدنر ولارو سن2 M . javanica،جدا شده از باغات پسته شهرستان سبزوار………….. 66
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
نقشه 4-1- نقشه((GPS پراکنش شدت آلودگي به نماتد مولدغده ريشه ………………………………… 75
نقشه 4-2-نقشه((GIS پراکنش شدت آلودگي به نماتد مولدغده ريشه ……………………. 78

چكيده
به منظور تعيين دلايل ضعف و پژمردگي و كاهش رشد و زردي درختان پسته در سال‌هاي اخير در باغات پسته شهرستان سبزوار، طي ماه‌هاي فروردين و تير 1390 ، 40 نمونه از ريشه‌ها و خاك اطراف آن به طور تصادفي، از سراسر مناطق پسته‌خيز اين شهرستان، جمع‌آوري شد.
براي اثبات بيماري‌زايي و تکثير نماتد، توده‌هاي تخم را از روي گره‌هاي ريشه آلوده به نماتد، جدا كرده و سپس رقم حساس گوجه‌فرنگي (رقم رد كلود) را با يك كيسه تخم، آلوده نموده و بعد از حدود 2 ماه، ماده بالغ از داخل گره‌هاي ايجاد شده روي ريشه‌ها، لاروهاي سن دوم آن‌ها از داخل توده تخم و نرها ازخاك، جدا گرديد.
از انتهاي بدن ماده بالغ (Perineal Pattern) برشي تهيه شد. بعد از تهيه اسلايد از برش‌هاي انتهاي بدن ماده‌هاي بالغ، لاروسن دوم و نرها، اسلايدها با استفاده از كليد شناسايي Jepson 1987، از نظر خصوصيات مرفولوژيكي و مرفومتريكي مورد بررسي قرار گرفت.با توجه به مشخصات مرفولوژيك و مرفومتريك آن‌ها، گونه شناسايي شده در تمام نمونه‌هاي آلوده، Meloidogyne javanica بود كه گونه غالب نماتد ريشه باغات پسته شهرستان سبزوار به شمار مي‌رود.نقشه پراکنش و شدت آلودگي براساس نقاط جغرافيايي ثبت شده(GIS) نيز تهيه گرديد.

مقدمه
پسته (Pistacia vera L.) متعلق به تيره سماق (Anacardiaceae) است. جنس Pistacia داراي 11 گونه است كه همگي آن‌ها از خود تربانتين يا سقز ترشح مي‌كنند. گياهان اين تيره به صورت درخت يا درختچه هستند (پناهي و همكاران، 1381).
سرزمين ايران قرن‌ها بدون رقيب عمده‌ترين توليدكننده پسته جهان بوده است ولي در حال حاضر كشورهاي ديگري در زمينه توليد و تجارت پسته به رقابت با ايران پرداخته‌اند (ابريشمي، 1373).
توليد پسته در ايران يكي از منابع مهم ايجاد درآمد براي باغداران پسته و اقتصاد ملي محسوب مي‌شود. در سال 1390 تقريباً 3/3درصد از ارزش صادرات غيرنفتي كشور را، صادرات پسته تشكيل مي‌دهد كه درآمد ارزي حاصل از آن سالانه حدود 4 ميليارد دلار گزارش شده است (اتاق بازرگاني،1390).
تقريباً 30 بيماري براي پسته در جهان گزارش شده است. خاك منشأ بيماري‌هايي مخصوصاً گموز، پژمردگي ورتسليومي و نماتد مولد غده ريشه Meloidogyne است كه بيماري در پسته ايجاد نموده و از بيماري‌هاي مهم پسته در جهان است (1991 ,.Ogawa et al).
نماتدهاي انگل گياهي يكي از عوامل بازدارندة رشد محصولات زراعي و باغي بوده و خسارت‌هاي ناشي از آن‌ها بر محصولات اساسي و محصولات مهم اقتصادي به ترتيب بالغ بر 7/10% و 14% بوده كه اين خسارات بالغ بر يكصد ميليارد دلار آمريكا در سال 1984 در جهان تخمين زده شده است (, 1987 Sasser and Freckman).
در ايران اولين‌بار نماتدهاي مولد غده ريشه در باغات پسته از رفسنجان در سال 1345 توسط صامت شناسايي شده است (فريور مهين،1365).
نماتد مولد غده ريشه مي تواند علاوه بر ايجاد بي‌نظمي در جذب و انتقال آب و مواد مغذي توسط گياه، باعث ايجاد استرس در گياهان نيز مي‌شود. تلقيح نماتد مولد غده ريشه در بادمجان، بدون استرس رطوبتي، باعث ايجاد كلروز و كاهش سنتر رنگدانه‌ها مي‌شود( et al., 2009 Shaukat).
علاوه بر اين، اثرات متقابل دوپاتوژن قارچ عامل پژمردگي Fusarium oxysporum و نماتد مولد غده ريشه Meloidogyne incognita باعث مي‌شود كه خسارات وارده بر گياه، بيشتر از مجموع خساراتي كه هر يك از اين عوامل بيماري‌زا جداگانه وارد مي‌سازند، بوده است.
به عبارتي نماتد باعث شكسته شدن مقاومت گياه به قارچ، عامل پژمردگي مي‌شود (حسيني‌نژاد و واجد خان، 1379).
با توجه به اينكه استان خراسان رضوي و شهرستان سبزوار از توليدكنندگان مهم پسته در ايران است و بتازگي در باغات پسته ضعف و خشكي در درختان مشاهده شده است، سعي در اين است كه به اين حقيقت برسيم كه آيا دليل ضعف درختان پسته، نماتد مولد غده ريشه است و گونه غالب نماتد ريشه گرهي و شدت آلودگي و پراكنش گونة غالب در شهرستان سبزوار را تعيين نماييم.

فصل اول
كليات

1-1- مشخصات جغرافيايي و آب و هوايي منطقه
1-1-1- موقعيت جغرافيايي شهرستان سبزوار
منطقه مورد پژوهش در طول جغرافيايي 57 درجه، ‏‏40 دقيقه و 30 ثانيه شرقي و 45 درجه، 20 دقيقه و 40 ثانيه عرض شمالي قرار دارد. مساحت ‏ اين محدوده 20502 كيلو متر مربع است كه 80/1 وسعت كشور را در بر مي گيرد (تصوير 1-1).‏
آب و هواي منطقه ي تحقيق به علت وجود ارتفاعات و همچنين مجاورت با كوير، متنوع ‏و به واسطه قرار گرفتن در سه جلگه ي موازي با ارتفاعات و كوير، ميزان بارندگي و ‏پراكنش آن نيز متغير است. وجود شرايط فوق و ديگر شرايط اقليمي باعث گرديده ‏است كه اين شهرستان از هر دو نوع قنات دشتي و كوهستاني با پراكنش متنوع محيطي برخوردار باشد. ‏
مطالعات انجام گرفته‎ نشان مي‌دهد كه متوسط ساليانه بارندگي در منطقه مورد ‏پژوهش 6/209 ميلي‌متر است كه از 150 ميلي متر در مناطق خشك تا 280 ميلي متر در ‏مناطق كوهستاني متغير است. ‏ همچنين مطالعات آناليز باد منطقه، بيانگر شرقي بودن باد غالب است كه به ‏ترتيب 42/17، 62/32، 08/17 و 49/10 درصد از مجموع باد‌هاي بهار، تابستان، پاييز و ‏زمستان منطقه را به خود اختصاص داده است(جدول1-1)(جدول 1-2) (دادرسي سبزوار، 1383)‎‏.‏

تصوير1-1: موقعيت منطقه مورد پژوهش در كشور و استان خراسان رضوي

جدول 1-1: متوسط بارندگي ماهانه وسالانه درايستگاه سينوپتيك سبزوار (1384- 1333)

سالانه اسفند بهمن دي آذر آبان مهر شهريور مرداد تير خرداد ارديبهشت فروردين 189 6/38 2/29 6/31 8/25 4/12 8/5 7/0 5/0 2/1 5/2 8/13 9/26 متوسط بارندگي (mm)
جدول 1-2: پارامترهاي آنا ليز شده دما در ايستگاه سينوپتيك سبزوار (1384- 1333)
فروردين ارديبهشت خرداد تير مرداد شهريور مهر آبان آذر دي بهمن اسفند سالانه
ميانگين متوسط درجه حرارت روزانه درجه سانتي گراد))
9/17 6/23 1/29 1/31 6/29 25 2/18 11 4/5 1/3 8/9 11 61/17 ميانگين حداقل دماي روزانه( درجه سانتي گراد) 11 9/15 8/20 2/23 1/21 6/16 5/10 6/4 3/0 6/1- 3/0 8/4 6/10 ميانگين حداكثر دماي روزانه( درجه سانتي گراد) 5/24 3/30 7/35 7/37 4/36 7/32 8/25 1/18 5/11 8/8 9/11 2/17 23/241-2- مشخصات ميزبان
1-2-1- پيشينه درخت پسته
از خاستگاه‌هاي اوليه درختان پسته مي‌توان به ايران، افغانستان، تركمنستان، سوريه و فلسطين اشاره كرد. پاره‌اي از منابع نيز، سواحل مديترانه و خصوصاً كرانه‌هاي شرقي اين دريا را، مبدأ نخستين درختان پسته معرفي كرده‌اند. به طور كلي سرزمين‌هاي فوق در قارة آسيا و در فاصلة بين كرانة رود جيحون (در شرق) تا سواحل درياي مديترانه (در غرب)، به مسافت حدود 6000 كيلومتر، قرار گرفته و بين 32 تا 40 درجه عرض شمالي، واقع شده‌اند.
پرورش درختان پسته براي نخستين بار در نواحي غربي خراسان صورت گرفته است، اين اقدام در عصر پارت‌ها تا اوايل دوره ساسانيان، در نواحي مستعد ايالت پارت (خراسان)، در حد فاصلة شرق و جنوب غربي گرگان تا ناحية سبزوار و از سبزوار به جانب مناطق جنوبي نيشابور تا ناحية قهستان، انجام پذيرفته است (علوي، 1378).
پسته در آغاز عصر مسيحيت، ابتدا به حوزة مديترانه و سپس در سال 1856 به اروپا و در سال 1890 به كاليفرنيا رسيده است و در سال 1904 اولين درخت آن در ايستگاه تحقيقاتي “چيكو” كاشته شده است (درويشيان، 1378).
بقايايي از پسته‌زارهاي انبوه سبزوار تا اواخر قرن ششم برجاي بوده، زيرا ابوالحسن بيهقي تأكيد كرده كه در زمان او، درختان پسته در ديه‌هاي جلين و ايزي و نوقاريز مرغوب و معروف بوده است (ابريشمي، 1373).
شايد كهن‌ترين سند درباره پيشينة تاريخي كشت پسته در ايران را بتوان سفرنامة هرودت، تاريخ‌دان نامي يوناني، دانست (محمدخاني، 1376).
1-2-2- ويژگي‌هاي گياهشناسي و گونه‌هاي مهم پسته
واژة “پيستاسيا” كه همان جنس پسته است از نام فارسي آن يعني پسته برگرفته شده است. درخت پسته اهلي ( Pistacia vera) گياهي نيمه گرمسيري، وابسته به تيرة سماق Anacardiaceae يا تيره پسته، ازگياهان دولپه‌اي و جدا گلبرگان است . جنس پسته داراي 11گونه است كه گونه‌هايي از آن‌ها از خود، تربانتين يا سقز ترشح مي‌كنند (پناهي و همكاران، 1381).
گياهان



قیمت: تومان


پاسخ دهید